Onderzoek criteria Almeers erfgoed

MEETLAT

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft een algemeen gehanteerde standaard ontwikkeld voor het waarderen van erfgoed. Daarmee kunnen de erfgoedwaarden helder en eenduidig vastgesteld worden. Omdat we als Almere pas recent aan de slag zijn gegaan met ons cultureel erfgoed hebben we de kans om te experimenteren en de criteria van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed specificeren naar wat we als stad belangrijk vinden.

Bij het waarderen van Almeers cultureel erfgoed hanteert de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed de volgende basiscriteria: 

• Cultuurhistorische waarde gaat over de waardering van objecten, structuren en landschappen die zichtbaar of niet zichtbaar onderdeel uitmaken van onze leefomgeving en een beeld geven van een historische situatie of ontwikkeling.
• Architectuurhistorische waarde kijkt naar de architectuur in samenhang met de omgeving, of het een bijzondere vormgeving heeft, uit bijzonder materiaal bestaat of een unieke constructie heeft. Ook het belang van het object in de (architectuur)geschiedenis, bouwtechniek en het oeuvre van de architect of maker worden meegenomen.
• Stedenbouwkundige, ensemblewaarde en landschappelijke waarde bekijkt het erfgoed in zijn context . Is het onderdeel van een complex of van waarde voor zijn omgeving, landschap, wijk of stad.
• Gaafheid kijkt of het erfgoed nog compleet is of herkenbaar als zodanig. Hier kan gekeken worden naar de gaafheid en herkenbaarheid wat betreft de omgeving, de hoofdvorm en/of detaillering.
• Zeldzaamheid is een overkoepelende waarde en kan in context van de andere vier waarde worden bekeken. Er wordt bepaald of het erfgoed van belang is wegens de absolute zeldzaamheid in architectuurhistorisch, bouwtechnisch, typologisch of functioneel opzicht.

VOORSTEL GEMEENTE ALMERE: SOCIAAL-MAATSCHAPPELIJKE WAARDEN TOEVOEGEN

Aanvullend op de klassieke (bovenstaande) erfgoedcriteria willen we voorstellen “zachte” sociaal-maatschappelijke waarden aan de set criteria toe te voegen. Het gaat hier niet om de historische, maar om de actuele betekenis die een object of een structuur heeft voor een bepaalde groep of gemeenschap. Denk hierbij aan een gebouw die een speciale plek inneemt in het collectieve geheugen van de stad. Of om de functionele bruikbaarheid van het gebouw. Deze waarde zijn dynamisch, en kunnen veranderen naarmate de functie en het gebruik, maar ook de maatschappij verandert. De waarde zijn subjectief, en worden gebaseerd op het oordeel van gebruikers en andere belanghebbenden. Met name in België is veel theoretisch onderzoek gedaan naar deze sociaal-maatschappelijke waarderingscriteria. We kunnen als stad dan ook gebruik maken van de kennis die al is opgedaan over dit onderwerp. We zijn als Almere daarentegen wel een van de eerste gemeenten die dergelijke waarde praktisch een plek wil geven in het erfgoedbeleid. Met het idee dat Almere de stad van het experiment is, gaan we graag met dit onderwerp aan de slag.

Bij het waarderen worden dan aanvullend de volgende criteria gehanteerd:

• Identiteitswaarde kijkt in hoeverre het object of de structuur een rol speelt in de identiteit van Almere en/of Almeerders.
• Belevingswaarde bepaald de mate waarin een object of structuur door de mens in subjectieve zin wordt ervaren en beleeft. Het kan gaan om een zintuiglijke beleving (geur, geluid, smaak, gevoel, zicht), maar ook om een emotioneel gevoel. Een beleving kan individueel ervaren worden, maar krijgt een collectief karakter als deze gedeeld wordt door een grote groep mensen.
• Gebruikswaarde bekijkt de actuele, functionele bruikbaarheid van het gebouw of de structuur.