Praat mee over energieneutraal en klimaatbestendig

Almere werkt aan een nieuwe Omgevingsvisie, waarin de toekomstvisie op de ontwikkeling van de stad tot 2050 zal worden vastgelegd.

Onze leefomgeving is de openbare ruimte waarin we wonen, werken, elkaar ontmoeten en ontspannen. Het gaat om de wijken en buurten, maar ook om winkels, voorzieningen en parken. De stad moet gezamenlijk bepalen hoe we groeien, wat we verbeteren, maar ook wat we willen behouden of beschermen.

We vragen jou en andere inwoners, ondernemers en partners om mee te praten. Dat kan in debatten die we het komend jaar samen met Avanti in Casa Casla organiseren, maar dat kan ook digitaal hier op stadsgesprekken.

Energieneutraal en klimaatbestendig

Het debat over energieneutraal en klimaatbestendig vond plaats op 24 oktober 2023. Je kon jouw bijdrage over energieneutraal en klimaat ook op deze pagina plaatsen. Dit kon t/m 31 maart 2024.

De opbrengst van al die gesprekken en bijdragen/ reacties betrekken we bij het opstellen van de Omgevingsvisie Almere 2050.

De bijeenkomst samengevat:

Hoe kan Almere verduurzamen? Hoe kan de stad zijn uitstoot terugdringen, meer opwekken uit hernieuwbare bronnen en beter bestand zijn tegen klimaatverandering? Die vragen legt moderator Veerle Corstens bij aanvang van de avond voor aan het publiek.

Dan bijt lector energietransitie Jeike Wallinga van Hogeschool Windesheim het spits af. Allereerst neemt ze het publiek mee in de beschikbare gegevens over de opwarming van de aarde en de enorme transitie die ervoor nodig is om die opwarming een halt toe te roepen. We moeten nú aan de slag, stelt ze. In haar lectoraat zoomt ze daartoe in op het verduurzamen van bestaande woningen. Hoe kan de bouwketen beter samenwerken om bij renovatie van de 4,5 miljoen particuliere bestaande woningen de meest effectieve maatregelen in samenhang te nemen. [Zie “inhoud podiumprogramma” voor een uitgebreider beschrijving.]

Vervolgens staan twee stellingen op het programma

Energieneutraal begint bij jezelf. Iedereen moet het maximale doen om het energieverbruik te verminderen, luidt de eerste stelling. Bijna alle bezoekers geven aan het met de stelling eens te zijn. ‘Het is belangrijk dat we de natuur en het milieu hier goed houden,’ beredeneert een van de deelnemers zijn instemming. Dat kan op bijval rekenen. ‘Ik mis nog de bedrijven,’ tekent een van de eens-stemmers aan. ‘Die kunnen pas echt grote stappen zetten.’

Een van de weinige deelnemers die het niet met de stelling eens is, geeft aan dat individuen weliswaar het maximale moeten doen om hun energieverbruik te verminderen, maar dat er meer nodig is om tot energie-neutraliteit te komen. ‘Daar kom je in je eentje niet, daar is collectieve actie voor nodig. Zowel als het gaat om het technische als om de cultuurverandering die nodig is.’

Een twijfelaar geeft aan dat hij het natuur-aspect mist in de stelling. ‘We moeten inzetten op draw-down, het terugvangen van CO2, bijvoorbeeld door bomen te planten. Dat begint ook bij mezelf, ik heb een groene tuin. Maar het is niet óf ik, óf de grote maatschappij. Als individu maken we deel uit van allerlei gemeenschappen: vrienden, familie, gemeente én overheid. Op al die kringen hebben we invloed. Zoek elkaar op, samen de schouders eronder. En laten we het vooral leuk maken.’

De tweede stelling luidt: Laten we het vergroenen van tuinen verplichten.

Hoewel het publiek overwegend aangeeft zich in de stelling te kunnen vinden, ontstaat er discussie over of verplichten de juiste ingreep is. ‘Ik vind verplichten niet zo’n rare maatregel,’ argumenteert de een. ‘We zijn zo gemakkelijk geworden in de mentaliteit van laat de ander het maar doen. Dat kan niet langer.’ ‘Je kunt er ook een subsidie tegenover stellen,’ suggereert een ander. ‘Ik denk aan de wortel én de stok,’ besluit een derde bezoeker. ‘Doe de ozb-belasting omlaag bij een groene tuin. Wie juist veel tegels heeft, moet extra waterschapsbelasting betalen, wegens de grotere claim op het riool.’

Na de pauze kijken bezoekers een film waarin Malu Keijzers haar huis tegen het licht houdt met Antoun en Dirk van de Fixbrigade. Deze organisatie loopt huizen langs van mensen met een kleine beurs en helpt hen kosteloos bij het nemen van kleine besparingsmaatregelen als het installeren van een waterbesparende douchekop, tochtstrips of LED-lampen. Het initiatief draagt niet alleen bij aan vermindering van het energieverbruik en een comfortabeler woonomgeving, maar heeft ook een sociale functie. De vrijwilligers komen achter de voordeur bij mensen die vaak hulp mijden en vervullen op die manier een signaalfunctie.

Vice-voorzitter Robert Hemmen vertelt over het werk van energie-coöperatie De Groene Reus, die wil zorgen voor een democratische energietransitie. Hij ziet bij de plannen die de gemeente heeft op het vlak van de energietransitie een rol weggelegd voor bewoners. [Zie “inhoud podiumprogramma” voor een uitgebreider beschrijving.]

Bezoekers reageren op een tweede serie stellingen.

Nieuwe wijken hoeven niet meer te worden aangesloten op het landelijk elektriciteitsnetwerk, luidt de eerste stelling.

De zaal valt uiteen in twee min of meer gelijke delen, van voor- en tegenstanders. De vraag of het haalbaar is, blijkt de voornaamste reden achter die verdeeldheid.

‘Eh ja, hoe dan?’ vat een tegenstander zijn scepsis samen. ‘Waar moeten ze dan op worden aangesloten?’ ‘Volgens mij is het in de architectuur mogelijk daarvoor te zorgen,’ reageert een bezoeker uit het eens-kamp. Door energieneutrale of zelfs –positieve woningen te bouwen zou het niet meer nodig zijn om op het energienet te worden aangesloten, stelt zij.

Een ander twistpunt is de vraag of wijk-niveau de beste schaal is voor opwek en opslag. ‘Het is inefficiënt om de hele energiehuishouding per wijk zelf te regelen,’ stelt een van de bezoekers die het niet met de stelling eens is. ‘Dat is niet waar verduurzaming bij gebaat is.’ ‘We moeten juist wel zo veel mogelijk lokaal produceren,’ stelt een andere bezoeker daartegenover. ‘We benutten nog lang niet alle daken, doen niets met kleinschalige wind. Daar valt veel winst te behalen.’

De volgende stelling luidt: Iedereen moet zo snel mogelijk op een warmtenet worden aangesloten.

Ook die stelling verdeelt de zaal, wederom min of meer half-half.

‘Waarom zou dat moeten? Misschien is een warmtepomp in de toekomst wel veel efficiënter,’ vertolkt een bezoeker het sentiment uit het oneens-kamp. ‘In de stad lijkt dit me de beste oplossing,’ stelt een bezoeker die het juist wel met de stelling eens is. ‘Waar woningen zo dicht op elkaar staan, moeten we het collectief regelen. Dus aansluiten op het warmtenet en dat vervolgens verder verduurzamen.’

In de rubriek bewonerszaken richten drie bezoekers het woord tot de zaal.

Klimaatburgemeester Chris Soebroto zet uiteen hoe hij met zijn twee mede-klimaatburgemeesters in Almere probeert bewustzijn over klimaatverandering te voeden in hun stad. Onder meer met de klimaathuiskamer die tijdens de klimaatweek in de bibliotheek te bezoeken is.

Bezoeker Karim Maarek bouwt met zijn buren een klimaatpositief huis in Almere Oosterwold. We kunnen de draai naar een klimaatvriendelijk leven prima maken, stelt hij, maar we zijn te gehecht aan onze privileges, we zijn gebrainwashed en tot consument gemaakt. We moeten de omslag samen maken, stelt hij. ‘Wie 1,5 keer modaal verdient in Nederland behoort tot de 5 procent rijkste mensen ter wereld en daarmee waarschijnlijk tot de vijf procent grootste vervuilers, maar ook tot de vijf procent meest invloedrijke mensen.’ Hij dringt er bij het publiek op aan die invloed aan te spreken in alle grote en kleine groepen waar ze deel van uitmaken.

Voorzitter van Almeerse Wind John van Diepen schetst hoe een gebrek aan geld, kennis en juridische de energietransitie soms bemoeilijken. Energiecoöperaties kunnen daar iets aan doen, maar dan is het van belang dat zij een eigen speelveld krijgen, stelt Van Diepen. Op die manier kunnen zij naast commerciële partijen meedingen bij nieuwe projecten die gemeenten optuigen. De warmtewet moet dat speelveld realiseren.

Inhoud Podiumprogramma

Lector energietransitie Jeike Wallinga van Hogeschool Windesheim betoogt dat Nederland ruim voor 2050 energieneutraal zou moeten zijn. De aarde warmt snel op en als de uitstoot op deze manier doorgaat, lijkt het waarschijnlijk dat de 1,5 graad opwarming die als maximum werd bepaald bij de Parijse klimaatconferentie reeds in 2036 realiteit is. Als we berekenen wat wereldwijd nog aan CO2 uitgestoten mag worden om tot die 1,5 graad te komen en we dat budget eerlijk verdelen over de wereldbevolking, dan heeft Nederland nog budget voor twee jaar uitstoot. Ook groene energie neemt niet zo’n vlucht als weleens gedacht wordt, stelt de lector. Het aandeel groene energie in Nederland lag in 2021 op zo’n 11 procent van het verbruik. Wallinga bepleit daarom het energieverbruik te beperken door dingen te laten (vliegen, vlees eten) en door de dingen die toch noodzakelijk zijn energiezuinig te doen (bijvoorbeeld 100 rijden, ipv 130). In het licht van deze bezuinigingsopgave, onderzoekt Wallinga bij haar lectoraat hoe bestaande woningen zo efficiënt mogelijk verduurzaamd kunnen worden. Het doel daarbij is een geïntegreerde aanpak voor een energiezuinig, betaalbaar een comfortabel huis.

Vice-voorzitter van energie-coöperatie De Groene Reus Robert Hemmen zet uiteen wat energie-coöperaties kunnen betekenen in de energietransitie. Een coöperatie is een collectief betrokken burgers dat zich organiseert rond één doel, de energietransitie in dit geval. De Groene Reus bestaat sinds 2012 en heeft onder meer beziggehouden met zonnestroom-installaties bij particulieren en met zonnepark Zuyderzon, met 100 000 zonnepanelen in Almere de Vaart. Via onder meer een woningabonnement probeert de organisatie oplossingen te bieden aan huishoudens waarvoor de investeringskosten voor de energietransitie problematisch zijn. De coöperatie wil verder bijdragen aan de energietransitie door lokale energieproductie te ontwikkelen, infrastructuur te bieden voor elektrische mobiliteit, woningen te helpen verduurzamen, een energiewinkel te openen en lokale energie-uitwisseling te stimuleren. 

Bijdragen bezoekers – Energieneutraal & klimaatbestendig



Vergroenen

-         Elk jaar een wedstrijd hoeveel bomen & struiken we kunnen planten.

Scholen tegen scholen

Verenigingen tegen verenigingen

Buurten tegen buurten

Boeren die grond anders inrichten

Leuke prijzen die de natuur versterken

Karim Maarek

-         Tuinen vergroenen voor

o  Biodiversiteit

o  Verkoeling

o  Groen is beter voor concentratie, gezondheid

Door ‘wortel en stok’.

Wortel: woz verlagen als tuin vergroent

Stok: Waterschapsbelasting verhogen als tuin versteent.

Muurplanten bij hoge gebouwen stimuleren. Denk aan klimop of mos.

-         Openbare ruimtes zoals het centrum kan ook groener. En grote gebouwen/bedrijven moeten geen verlichting aan laten in de avond en nacht.

-         Stadshart zit vol met marmer, dus weinig groen. Jonge stad kan juist een groen voorbeeld zijn.

Bedrijven

-         Als we het via de bedrijven moeten regelen, begin dan met beleid dat o.a. de CO2 een bepaalde grens heeft. En stel bestaande bedrijven een datumspanne voor dat ze om moeten.

Zoek het in milieuzorgsystemen: afvalpreventie LOONT. Milieueffectrapportages voor alle bedrijven. Betrek lucht, water, geluid, bodem.

Groene energie

-         Energiewinkel Almere

Alle burgerclubs samenbrengen in een clubhuis, tevens een energiewinkel in de looproute van het stadshart, waar iedereen alle vragen over de energietransitie kan stellen.

Transitie

-         Ga kijken in Oslo/17:17 model van SoCentral -> de gemeente die de facilitator is van alle actoren in de stad die allemaal projecten kunnen indienen en samen mogelijk maken. Zo veel mogelijk samen samen samen mogelijk maken.

-         Denk veel meer in deeleconomie en circulair.

Deelauto’s

Je koopt geen auto, je koopt transport enz enz

Mobiliteit

-         De ontsluiting van Almere voor auto’s qua capaciteit verlagen en zeker niet koppelen aan uitbreiding van Almere. Om daarmee de automobilitiet terug te dringen

Frans Jan

[Onderstaand kaartje was niet heel duidelijk]

-         Ons busvervoer … [trolly?] maken. Busbaansysteem is daar heel geschikt voor. Geen vervuiling, geen …brandstof, …. En minder brandrisico.

En van de wijk elektra op het netwerk lokaal gebruiken.

Cor Toorenburg